ოფიციალური ქალაქი და ყოველდღიური ქალაქი
ღია ბარათებზე თბილისი მუდამ მოწესრიგებულია: ხედი მაღლიდან, მონუმენტი ცენტრში, ქუჩა - ადამიანების გარეშე. საოჯახო ფოტოებში კი ქალაქი სხვაგვარად ჩნდება. კადრში შემთხვევით შემოდის სარეცხის თოკი, გახსნილი ფანჯარა, ნახევრად შეღებილი კედელი და ბავშვი, რომელიც კამერას არ უყურებს.
სწორედ ეს არასრულყოფილი დეტალები გვიჩვენებს, როგორ ცხოვრობდა ქალაქი. არქიტექტურა აქ დეკორაცია აღარ არის - ის ადამიანების ჩვევებთან, ხმაურთან და მეზობლობასთან ერთად იკითხება.
ფასადებს მიღმა
თბილისის ცვლილებას მხოლოდ ახალი შენობების ჩამონათვალი ვერ აღწერს. იცვლება ქუჩის სიჩქარე, აივნის დანიშნულება, ეზოს საერთო სივრცე და ისიც, თუ სად ჩერდება ადამიანი საუბრისთვის. ფოტოგრაფია ამ ცვლილებებს ხშირად მანამდე ამჩნევს, ვიდრე ისინი ქალაქგეგმარების დოკუმენტებში მოხვდება.
ერთი და იმავე ადგილის სხვადასხვა ათწლეულის კადრები გვაძლევს საშუალებას დავინახოთ არა მხოლოდ რა აშენდა, არამედ რა გაქრა — და რომელ დანაკარგს შეეგუა ქალაქი შეუმჩნევლად.
ფოტოგრაფია ქალაქის მეხსიერებაა მაშინაც, როცა კამერის წინ მხოლოდ ერთი ჩვეულებრივი დღე დგას.
ვინ ინახავს ქალაქის მეხსიერებას
დიდი არქივები მნიშვნელოვანია, მაგრამ ქალაქის სრული სურათი ათასობით მცირე კოლექციაშია გაფანტული. ოჯახური ალბომის გაციფრულება, ფოტოს თარიღისა და ადგილის დაზუსტება ხშირად ისეთივე ღირებულია, როგორც პროფესიონალური ფონდის შენარჩუნება.
როცა ეს ფრაგმენტები ერთმანეთს უერთდება, თბილისი აღარ არის მხოლოდ ისტორიული ფასადების ნაკრები. ის ხდება ადამიანებით სავსე ცოცხალი ქრონიკა — წინააღმდეგობრივი, ცვალებადი და ამიტომ ნამდვილი.